و آنچه گفته‌اند كه در آب آسان بگدازد جهت آن است كه در صمغيّت او لزوجتى هست « 1 » كه به واسطهء لزوجت ظاهر ، آب در او نفوذ نتواند كرد كه به عمق او برسد ، بلكه از قبيل ساير البان نباتات جذب آب مىكند « 2 » و بسيار باشد كه در جايى نمناك نهند ، نرم شود به واسطهء آن است كه اندك رطوبتى در او تأثير مىكند و هرچه در او مثل شمع « 3 » و صمغ‌هايى كه در آب بگدازد « 4 » داخل است مانند كتيرا « 5 » كه ظاهر او در آب نرم مىشود و باطن او همچنان صلب مىماند اين صفت دارد كه در آب آسان نگدازد « 6 » . و آنكه گفته‌اند كه بعد از آنكه در آب بگدازد ، املس باشد و خشن و دانه‌دانه نباشد سبب ، آن است كه هرچه نه از جنس او است ، خشن است يا زود ( نمىگدازد ) « 7 » مانند شيرينىها كه دير « 8 » نرم مىشود مانند اكثر اجسام كثيفه . و آنكه « 9 » در آفتاب نرم شود « 10 » و سبب آنكه در چراغ روشن شود آن است كه در او ، قابليّت اشتعال ( و ) « 11 » تأثير « 12 » از مسخّنات هست و به واسطهء غلبهء مائيّت يا ارضيّت در او « 13 » ، اين صفت نمىماند . « 14 » و باقى آنچه آورده سببش ظاهر است از آنچه خود بيان كرده .

--> ( 1 ) . ل و آ : نيست ( 2 ) . ل و آ : + و مىگدازد ( 3 ) . الف : صمغ ( 4 ) . ل و آ : نگدازد كه ( 5 ) . الف : كثيرا ( 6 ) . الف : بگدازد ( 7 ) . ج ( 8 ) . الف : وى ؛ ج : دير ( 9 ) . الف : كه ( 10 ) . ل و آ : سببش آن است كه هرچه نه از جنس اوست خشن است و نمىگذارد تا او زود مىگدازد مانند شيرينىها كه دير نرم مىشود و مانند اكثر اجسام . ( 11 ) . ج ( 12 ) . ل و آ : تأثر ( 13 ) . ل و آ : - يا ارضيّت در او ( 14 ) . ل و آ : + همچنين اجسام كثيفه كه ارضيه در او بسيار است